DNI
GODZ
MIN
SEK

Artykuły

1791 - 1793



Nie wiem, czy to, co zamierzam dzisiaj napisać, można nazwać artykułem. Powiedzmy, że będzie to odbicie moich wątpliwości, co do zawartości naszych katalogów. Ograniczam się do dwóch nominałów z trzech roczników: grosze i trojaki koronne z lat 1791 - 1793. Na początek tabela.

rok

moneta

Czapski

Plage

Kopicki

Jabłoński

Terlecki

1965

Kamiński

Kopicki

1977

Fischer 2005

Parchimo-wicz

2000

Tyszkiewicz

trojaki koronne

1791

grossus triplex, EB

3333

199

2266

319

127

40,-

25,-

0,15

troiak, EB

3334

200

2267

320

128

90,-

50,-

1,00

1792

grossus triplex, EB

5341

201

2268

329

129

40,-

25,-

0,30

grossus triplex, MV

3347

202

2269

330

130

40,-

25,-

0,20

troiak, MW

3348

203

2270

331

omyłkowo „MV”

131

100,-

50,-

2,00

troiak, WM

3349

204

2271

333

132

100,-

60,-

2,00

na rewersie wizerunek Matki Boskiej, MV




332





1793

grossus triplex, MV

3359

205

2272

345

133

40,-

25,-

0,20

grosze koronne

1791

I grossus, EB

3335

133

2223

317

76

30,-

12,-

0,10

I grossus, MV

5337

134

2224

318

77

200,-

50,-

3,00

1792

I grossus, EB

3350

135

2225

327

78

30,-

15,-

0,50

I grossus, MV

3351

136

2226

328

79

30,-

12,-

0,10

1793

I grossus, MV

3360

137

2227

344

79

30,-

12,-

0,10

I grossus, EB




343

z uwagą „pospolita”

80

bez stopnia rzadkości

30,-



I grossus, MV, na krążku 23 mm o wadze 6,35 g



2228






Fischer, Parchimowicz i Tyszkiewicz nie podają numerów poszczególnych roczników i odmian. Zamiast tego w tabeli umieściłem notowania (Fischer i Parchimowicz - dla stanu IV).

Zaraz wyjaśnię, jakie mam wątpliwości w związku z powyższym wykazem. W przypadku trojaków, wszyscy autorzy katalogów są zgodni. Jedynie Jabłoński z Terleckim omyłkowo podali, że na trojaku z miedzi krajowej jest MV zamiast poprawnego MW. Odnotowali również istnienie trojaka z wizerunkiem Matki Boskiej - nie mam pojęcia, o jaki numizmat mogło tu chodzić.

Gorzej wygląda sprawa groszy. W katalogu Jabłońskiego i Terleckiego pojawia się tajemniczy grosz 1793 EB. Na dodatek z informacją, że to pospolita moneta obiegowa. Jeśli pospolita, to dlaczego jeszcze nie miałem okazji jej zobaczyć? Ani na własne oczy, ani w żadnym katalogu aukcyjnym. I dlaczego w identyczny sposób opisali ją Kamiński z Kopickim oraz Fischer?

W latach 1774 do 1792 intendentem (mincajstrem) mennicy warszawskiej był Efraim Brenn. Zgodnie z panującym zwyczajem, to jego inicjały E.B. umieszczano na rewersach monet bitych w Warszawie. W roku 1791 Brenn ciężko zachorował i nie mógł wypełniać swoich obowiązków. Pod koniec roku, Komisja Mennicza rozporządziłą, że zamiast inicjałów mincmistrzów, na monetach bitych w Warszawie będzie się umieszczać litery MW, WM lub MV oznaczające miejsce wybicia (Mennica Warszawska). Rozporządzenie obowiązywało aż do zamknięcia mennicy w roku 1796. Pierwsze grosze z literami MV wybito jeszcze w tym samym roku. Siłą rzeczy są one znacznie rzadsze od groszy z literami EB. Tyczkiewicz oszacował, że powinny być trzydziestokrotnie droższe.
Efraim Brenn zmarł 1 marca następnego roku. Jego następcą został Karol Adolf Mehling, pełniący dotąd obowiązki buhaltera. Nie wiemy, co było przyczyną, że niezgodnie ze wspomnianym wyżej rozporządzeniem, monety z inicjałami Brenna bito jeszcze w roku 1792. Być może stemple z datą 1792 zaczęto przygotowywać już w roku 1791 i to przed decyzją Komisii Menniczej i z oszczędności wykorzystywano je później mimo nieprawidłowej treści. Bardziej prawdopodobne wydaje mi się jednak, że Litery EB umieszczano zamiast MV świadomie przez pewną część roku 1792, na przykład do smierci Brenna. Monety z rocznika 1792 z inicjałami EB są wprawdzie rzadsze od monet bitych poprawnie, ale nie aż tak, jak powinno być w przypadku wykorzystywania stempli wykonanych z wyprzedzeniem. Tyszkiewicz szacował, że jest ich pięciokrotnie mniej. Fischer i Parchimowicz uznają, że są to monety równie często spotykane, jak te bite w zgodzie z rozporządzeniem Komisji. Nie potwierdzają tego obserwacje rynkowe.

Całkiem nieprawdopodobne jest jednak, by proceder bicia monet z literami EB trwał jeszcze w roku 1793. Brenn nie żył od prawie roku. Wątpliwe, by jego następca godził się na wyrób stempli (i monet) z literami poprzednika.

A teraz niespodzianka!

Tę monetę widziałem na własne oczy i sam ją zeskanowałem (w roku 2001). Trojak koronny 1791 z literami MV. Nie wspomina o nim żaden autor katalogów. Trojak miał dosyć wyraźne ślady obiegu, ale był w całkiem niezłym stanie, łącznie z rantem. Pochodził podobno z likwidowanego zbioru pewnego śląskiego kolekcjonera. Poprzedni właściciel zdawał sobie sprawę z rzadkości tej monety. Brak formalnych powodów, aby taka moneta nie mogła być wybita, skoro rozporządzenie Komisji Menniczej wprowadzono w życie w roku 1791 - wybito przecież grosze, można było zacząć bić i trojaki. Jeśli ktoś z Szanownych Czytelników ma taką monetę, proszę o informację, zdjęcia mile widziane.

Jerzy Chałupski

Jeśli masz jakieś pytania lub uwagi Napisz do autora



Napisz komentarz

  • Wymagane pola są oznaczane *.

Jeśli masz problem z odczytaniem kodu, kliknij obrazek z kodem, aby wygenerować nowy kod.
Kod bezbieczeństwa:
 
komentarze 1 do 10, wszystkich 11 | Następny | Ostatni
keven579
Postów: 11
Komentarz
Trojak
Komentarz #11 : sob październik 21, 2017, 13:27:52
Ta moneta jest w mojej rodzinie od ponad 100 lat bo moj dodadek juz kolekcjonowal monety jest to trojak LITEWSKI z 1556 roku wedlug katalogu Klimka wszystko jest tak jak powinno waga,rozmiar,no i oczywiscie srebro,ale jak probuje znalesic wiecej informacji na temat tego TROJAKA z 1556 to fpadam na sciane,moze ktos wie gdzie moge znalesic wiecej informacji
tomala0605@outlook.com
Postów: 11
Komentarz
Re: 1791 - 1793
Komentarz #10 : sob maj 07, 2016, 08:18:19
miałem taką monetę i gdy chciałem ją sprzedać w Inowrocławiu kupiec zrobił mnie w bambuko bo powiedział że ta moneta jest nic nie warta.mam jeszcze jedną monete z 1666r.jest w dobrym stanie.GROSARGSEX REGPDL symbol monety AT z 1666r.prosze o kontakt na email.
trojak
Postów: 11
Komentarz
co to za trojak
Komentarz #9 : wto listopad 25, 2014, 14:55:48
mam chyba trojaka który na rewersie ma matke boską z dzieciątkiem do około odchodzą promienie niestety mocno wytarta brak dat
num
Postów: 11
Komentarz
Re: 1791 - 1793
Komentarz #8 : sob grudzień 22, 2012, 18:39:53
Witam. Posiadam taką monete z 1792r. z literkami MV jak na zdjęciu wyżej. Prosze o kontakt i informacje o monecie.
skaut
Postów: 11
Komentarz
moneta
Komentarz #7 : czw listopad 25, 2010, 23:02:59
Trojak bity w roku 1774 i ma literki A.P.
Jeszcze coś innego?
Gosc
Postów: 11
Komentarz
Re: 1791 - 1793
Komentarz #6 : nie październik 24, 2010, 22:25:59
posiadam również taką monetę z 1787r.Co można zrobić z taką monetą?? czy ona ma jakąś wartość???
dario
Postów: 11
Komentarz
trojak
Komentarz #5 : sob luty 20, 2010, 17:20:19
Witam ,mam taką monetę w podobnym dobrym stanie z M.V 1791 i 1792 E.B wszystko widoczne tylko nie mam pojęcia czym to doczyścić. Przemyłem tylko mydłem i szczoteczką.Pozdrawiam Darek
Kaska2210
Postów: 11
Komentarz
moneta
Komentarz #4 : pią styczeń 15, 2010, 19:46:11
Witam mam takie pytanie posiadam taką monetę i nie mogę dokładnie rozczytać czy to jest 1797r czy 1792r
moneta ma nadruk "E.B."Ogólnie jest słabo widoczna.
Posiadam już kilka starych monet w swojej kolekcji,a tak w ogóle to czy ona jest coś warta?
Gosc
Postów: 11
Komentarz
Re: 1791 - 1793
Komentarz #3 : czw wrzesień 10, 2009, 10:17:06
ja chyba mam taką monete napewno z tego roku ale nie wiem jak ja wyczyscić?
Agata
Postów: 11
Komentarz
moneta
Komentarz #2 : pią marzec 27, 2009, 22:56:09
Witam. Znajomy posiada identyczną monetę jak zamieszczona powyżej tylko z roku 1792(Trojak koronny 1792 z literami MV). Chętnie dowiem się ile może być warta taka moneta.
Pozdrawiam. Agata.
komentarze 1 do 10, wszystkich 11 | Następny | Ostatni