DNI
GODZ
MIN
SEK

Artykuły

Uncja, karat, gram, grain...



Ceny złota i srebra w pogoni za ropą naftową bija kolejne rekordy cenowe. Nic więc dziwnego, że wzrasta zainteresowanie monetami, szczególnie złotymi. Coraz częściej muszę tłumaczyć moim korespondentom zawiłości różnych sposobów określania próby i wagi monet. Aby ułatwić sobie życie...

Złote monety bardzo rzadko bite są z czystego złota. Zazwyczaj mamy do czynienia ze stopem zawierającym pewną ilość złota oraz inne metale. Jakość takiego stopu czyli mówiąc w skrócie próba złota (dotyczy to także innych kruszców) to po prostu udział złota w stopie wyrażony w promilach. Jeśli w stopie złoto stanowi 50 % (czyli 500 promili) zawartości (wagowo), to mówimy, że jest to złoto próby 500. Inaczej mówiąc, na 1000 części wagowych stopu, jest w nim 500 części złota. Tymi częściami mogą być dowolne jednostki masy: gramy, tony, uncje.

Krótkie ćwiczenie.
Austriackie dukaty rocznik 1915 bite do dziś w Wiedniu ważą (teoretycznie) 3,4909 grama, a bite są ze złota próby 986. Ile jest czystego złota w takim dukacie? Pozostańmy przy dwóch miejscach znaczących po przecinku. Większość wag dostępnych kolekcjonerom ma taką, lub gorszą rozdzielczość. Mnożymy 3,49 g x 0,986 i otrzymujemy 3,44 g.
W amerykańskich katalogach przy opisie tych dukatów znajdujemy inny ciekawy zapis: .1106 oz. AGW. Literki AGW oznaczają Actual Gold Weight, czyli w wolnym tłumaczeniu "rzeczywista zawartość złota". To nic innego, jak próba złota, tyle że wyrażona w uncjach. Że chodzi o uncje, wiemy ze skrótu oz. Zajrzyjmy więc do encyklopedii żeby sprawdzić jak mają się te uncje do naszych gramów. I mamy kolejny problem, bo raz uncja odpowiada 28,35 grama, a innym razem 31,103 grama. O którą więc uncję chodzi? Powinna nas zainteresować uncja "troy" ważąca 31,103 grama zwana też uncją jubilerską albo aptekarską. Ta druga, lżejsza jest nazywana uncją handlową - nie używa się jej do podawania wagi złota.
Wróćmy do naszego przykładu: 0,1106 x 31,103 = 3,44 - zgadza się!

Czasem w ofercie sprzedaży tych efektownych monetek - cały czas mam na myśli dukaty z Franciszkiem Józefem - natknąć się można na takie zdanie: moneta ze złota dukatowego. Troszkę to tautologią trąci, bo z jakiegoż złota ma być dukat, jeśli nie z dukatowego. Wbrew pozorom określenie "złoto dukatowe" jest dosyć precyzyjne. Taką nazwą określano złoto prób 986, 983 oraz 980 albo inaczej mówiąc złoto 23-karatowe. Następna jednostka!
O czystym złocie mówimy "złoto 24-karatowe". Co z tego wynika? Z punktu widzenia matematyki wygląda to tak: jeśli 1000 części odpowiada 24 karatom, to z proporcji otrzymujemy, że 1 karat to 1/24 czyli 4,17 % Możemy się też natknąć na informację, że 1 karat = 0,2 g ale nie o takie karaty nam chodzi. Tych używa sie między innymi w handlu kamieniami szlachetnymi, ale nie w określaniu próby złota.
Policzmy dla wprawy, jaką dokładnie próbę (w karatach) ma nasz dukacik. Złoto próby 986 zawiera 98,6 % czystego złota. Jeśli naszą jednostką ma być karat, to musimy tę wartość podzielić przez procentowy równoważnik karata: 98,6 dzielone przez 4,17 daje nam 23,65 co oznacza, że moneta jest ze złota próby 23,65 karata - trochę lepiej od teoretycznych 23 czy 23,5 karata.

A czy nie zdarzyło się Wam słyszeć, że dukaty są ze złota pierwszej próby? Ktoś, kto tak opisze dukata, zdecydowanie zaniży jego wartość.

  • pierwsza próba złota - 916
  • druga próba złota - 750
  • trzecia próba złota - 583
  • czwarta próba złota - 375
To system przyjęty w jubilerstwie, a monety nie są przecież wyrobami złotniczymi. Gdyby dukaty bito ze złota "pierwszej próby", to nasza moneta zawierała by tylko 0,916 x 3,4909 = 3,20 g zamiast rzeczywistych 3,44 g czystego złota. Pozostawmy więc próby jubilerskie miłośnikom biżuterii i złotych zegarków. Zresztą urzędy probiercze nie cechują monet (nie nabijaja na nich określonych ustawowo symboli poszczególnych prób złota lub srebra).

Teraz kilka słów o niebezpieczeństwach czychających na osoby nieuważnie czytające opisy monet oferowanych do sprzedaży.
Na aukcjach internetowych pojawiają się od czasu do czasu miniaturowe repliki unikatowych złotych monet albo złote sztabki, a nawet złote samorodki lub fiolki ze złotym piaskiem opisywane tak: 31 grains of pure gold. Nieuważny czytelnik, zwłaszcza nie znający angielskiego, może przypuszczać, że licytuje złoty obiekt ważący 31 gramów i odpowiednio ustalić swój limit w aukcji. Tymczasem prawda jest inna i bolesna.
1 grain = 64.7989 mg = 0.0648 g = 0.00208 oz.
Policzmy więc, 31 x 0,0648 = 2,01 g - zamiast 31 gramów zaledwie 2 gramy! Były na Allegro aukcje samorodków, w których cena uncji złota osiągnęła 14,300 zlotych (4,180 USD) - takie przeliczniki trafiają się oczywiście i w uczciwych aukcjach, ale na nich licytuje się wyjątkowo rzadkie monety, dla których wartość kruszcu stanowi nikłą część wartości numizmatycznej okazu.
Inna pułapka czycha tu: 24K GOLD PLATED BUFFALO NICKEL
"Sprytny" myśliwy (myśliwy, bo poluje na okazje i "myśli") wietrzy okazję - "24K gold" to musi być 24-karatowe złoto, a taka pięciocentówka to musi ważyć kilka gramów. Krótka wizyta na stronie Tabela cen skupu złota w NBP, parę stuknięć w klawiaturę kalkulatorka i licytujemy. I przepłacamy. Po pierwsze, nie było złotych pięciocentówek. Po drugie, sprzedawca wyraźnie napisał "gold plated", a to nie oznacza złota tylko pozłacana. I znowu zamiast kilku gramów złota mamy tylko kilka granów (grain, po polski gran).

A jak to już Państwo przeczytaliście i zapamiętaliście sobie, to rzućcie okiem na zdjęcie:

.

Jerzy Chałupski



Napisz komentarz

  • Wymagane pola są oznaczane *.

Jeśli masz problem z odczytaniem kodu, kliknij obrazek z kodem, aby wygenerować nowy kod.
Kod bezbieczeństwa:
 
Zespół e-numizmatyka.pl
Postów: 4
Komentarz
Odpowiedź na Komentarz #2 i #3
Komentarz #4 : śro kwiecień 24, 2013, 09:24:58
Witamy serdecznie,

Opisana w artykule Pana Jerzego praktyka wprowadzania kupujących w błąd często niestety pojawia się na tzw. wolnym rynku. Kolejny przykład, ku przestrodze, opisaliśmy w publikacji "Niezapomniana okazja", dostępnej pod adresem:https://e-numizmatyka.pl/portal/strona-glowna/zloto/lista-artykulow/niezapomniana-okazja.html Pozostaje nam czujność i dokonywanie zakupów u dilerów z ugruntowaną pozycją - takich, jak Inwestycje Alternatywne Profit S.A., będące spółką notowaną na NewConnect i działającą od ponad 20 lat.

Panią Alicję oraz wszystkich tych, którzy pragną wymienić złote przedmioty na gotówkę zapraszamy na stronę skupu złota: www.e-skupzlota.com.pl, za której pośrednictwem można dokonać sprzedaży złotych przedmiotów bez wychodzenia z domu.

Z pozdrowieniami,
Zespół e-numizmatyka.pl
Michal
Postów: 4
Komentarz
trzeba uważać
Komentarz #3 : wto kwiecień 23, 2013, 14:54:18
każdy wie, że oszustów na każdym kroku, a sama odmienność wyrazów jak grains powinna wzbudzać podejrzenie lub używanie zagranicznych sformułowań... Sprzedawca sprzedając w Polsce i używając takich trików ma zamiar oszukać, bo uczciwy to napisze i też przynajmniej polskie jednostki i sformułowania. Druga sprawa sam fakt przypadku aukcji przecież nie wystawia aukcji międzynarodowej jak nie ma opcji przesyłki za granicę... A jeszcze jedno jak jest tylu oszustów to blistrowane sztabki trzeba będzie którąś otworzyć i sprawdzić próbę, wagę, czyli mieć na uwadze jakąś stratę, bo jedno będzie na złom, tak jak to zrobiły Chiny.
alicja195915 - gdzieś się ulęgła...
alicja195915
Postów: 4
Komentarz
branzoleta
Komentarz #2 : nie maj 01, 2011, 17:21:39
posiadam bardzo starą branzoletkę zamiast próby jest napisane A DOUBLE kolor złota z różowymi dwoma oczkami dwóch oczek brak,chcę to sprzedać ,a nie mam pewnościco to za próba może ktoś z Państwa mi napisze? :) dziękuję
spayky
Postów: 4
Komentarz
odnośnie precyzyjnych okresleń
Komentarz #1 : czw styczeń 06, 2011, 08:56:13
Panie Jerzy jak widać posiada Pan teorie na temat wag i oznaczeń oraz cen kruszcu lecz skoro Pan pisze że cena na allegro osiągnęła kwotę 14,300 zł to wynika z tego że 13 zł i 40 gr Ponieważ przecinkiem oddziela się złotówki od groszy!! Pewnie chciał pan napisać 14 tysięcy 300 złotych to powinien zapis być sformułowany jako 14.300,00zł ewentualnie 14.300zł Również poprzez błędne użycie kropki i przecina na allegro toczyły sie sprawy w sadach o ustalenie końcowej wartości wylicytowanego towaru.z poważaniem Sylwester Pająk