DNI
GODZ
MIN
SEK

Artykuły

ZAGADKOWE LITERKI



Mniej więcej raz na kwartał pytany jestem: "Czy to prawda, że literki JMN na PRL-owskich pięciozłotówkach to pierwsze litery opozycyjnego hasła Jaruzelski Męczy Naród?".

To szóstak Augusta II wybity w roku 1706 w mennicy w Grodnie. Jak to możliwe, że legenda umieszczona na awersie mianuje Augusta królem Polski (AVGUST II DG REX POL M D LIT & ELEC SAX) skoro w roku 1704 ogłoszono jego detronizację. Wtedy August Mocny w uroczystym ślubowaniu zrzekł się polskiej korony. Na tron powrócił w roku 1709 dzięki poparciu Piotra I. W 1706, kiedy wybito tę ciekawą monetę, formalnym królem Polski był Stanisław Leszczyński. Skąd więc taka moneta?
Sprawcą jej wybicia był Ludwik Konstanty Pociej, hetman polny litewski w 1709, hetman wielki litewski w latach 1709-1730, podskarbi wielki litewski 1704-1709. Jego inicjały, L P widoczne pod tarczami herbowymi rewersu odczytywano jako Ludu Płacz.
Pociej był przede wszystkim żołnierzem. Twierdził nawet, że razem z Sobieskim walczył pod Wiedniem, co jednak prawdą nie było. Walczył w szeregach armii litewskiej biorąc udział w kampaniach przeciw Turcji. Na Litwie zwalczał Sapiechów - podczas wojny domowej w Wielkim Księstwie pomiędzy republikanami a Sapiehami, przyczynił się do zwycięstwa pod Olkienikami. Po wygranej przejął sapieżyńskie majątki i eksploatował je bezlitośnie doprowadzając do buntów chłopskich. Te oczywiście krwawo stłumił. W końcu był hetmanem. Nic dziwnego, że widok jego inicjałów na monecie z królem-nie królem mógł doprowadzać lud do łez.

Dziś było smutno. Żeby bilans wyszedł na zero, następnym razem będzie coś weselszego.

Jerzy Chałupski

Jeśli masz jakieś pytania lub uwagi Napisz do autora



Napisz komentarz

  • Wymagane pola są oznaczane *.

Jeśli masz problem z odczytaniem kodu, kliknij obrazek z kodem, aby wygenerować nowy kod.
Kod bezbieczeństwa: