DNI
GODZ
MIN
SEK

Artykuły

CZASY ŚREDNIOWIECZA



W czasach średniowiecza, a dokładniej – od czasów Karola Wielkiego, europejski system monetarny oparty był na srebrze. Monopol na bicie monety najpierw mieli władcy, później feudałowie i miasta. Psucie monety było zjawiskiem niemalże codziennym. Przynosiło wiele szkód nawet samemu monarsze, do którego wracały lżejsze denary w formie danin i opłat. W Polsce Bolesław Krzywousty bardzo często przeprowadzał renowację pieniądza. Kronikarz czeski stwierdził, że "żadna klęska, żadna zaraza ani śmiertelności, ani spustoszenie przez nieprzyjaciół całej ziemi łupiestwem i pożarami więcej by nie zaszkodziły ludowi Bożemu niż częsta zmiana i zdradliwe pogarszanie monety".

Przełomem w stosunkach monetarnych w średniowieczu była reforma groszowa, zapoczątkowana w 1172 roku w Genui, a przeprowadzona kolejno we Florencji i Wenecji. W XIII wieku pojawiły się także złote pieniądze, bite na Sycylii przez Fryderyka II, w Wenecji i Genui oraz pierwsze banki (w 1157 roku w Wenecji).

Święty Albert Wielki i scholastycy przejęli za Arystotelesem tezę o bezpłodności pieniądza. Opowiedzieli się za koncepcją nominalistyczną. Albert widział potrzebę istnienia pieniądza jako środka wymiany i opracował teorię „ceny sprawiedliwej”, której zmiana na wyższą wiązała się z przewiezieniem towaru w inne miejsce, z przechowywaniem go i gwarancją jakości. Definicja ta uwzględniała mechanizm rynkowy i nie była sprzeczna z nauką Kościoła. Jednakże gromadzenie pieniędzy samo w sobie uznano za źródło zła. Potępiano zwłaszcza lichwę, ponieważ lichwiarz uzyskiwał zysk nie ze swej pracy, lecz czerpał go w postaci procentów z upływu czasu, jaki otrzymał od Boga.

W XIII wieku podważono doktrynę ceny sprawiedliwej, argumentując, że zależy ona od naszych potrzeb, a nie od kryteriów moralnych, dlatego też po wiekach zastoju nastąpiła odbudowa kredytu, ponownie zaczęto posługiwać się wekslami, wzrosło znaczenie banków. Początki kredytu były związane przede wszystkimi z Lombardczykami, mieszkańcami Cahors w Langewdocji, a przede wszystkim z Żydami, których nie dotyczył kościelny zakaz lichwy.

Wielu władców europejskich stawało się dłużnikami bankierów. We Francji bankierami byli templariusze. Za pieniądze uzyskane od nich wykupiono z niewoli Ludwika IX Świętego. Kiedy przejęli oni politykę skarbową nie tylko we Francji, ale i w Anglii, król francuski Filip IV Piękny, aby pozbyć się wierzycieli, dokonał w 1312 roku kasaty zakonu i przejął jego majątek. Wierzyciele nie mogli liczyć na wdzięczność monarchów, na co przykładów w historii jest bardzo wiele.

Miejscem kontaktu centrów handlowych w Europie były najpierw jarmarki szampańskie, gdzie zaczęto stosować rozliczenia żyrowe. Po ich upadku rolę tę dla północnej Europy odgrywała Hanza. W Europie południowej doniosłe znaczenie miał handel lewantyński. W okresie, kiedy handel ten przynosił największe dochody, doszło do pięciu wojen (1210-1381) pomiędzy głównymi ośrodkami finansowymi w tym regionie: Wenecją i Genuą. Z ich osłabienia skorzystała Florencja. Na czoło wysunęli się Medyceusze jako znani bankierzy w XIV i XV wieku. Bankowość prywatna, która dotychczas znajdowała się w ręku Żydów weneckich, pod koniec XIV i na początku XV wieku przeszła częściowo w ręce chrześcijan. Banki chrześcijańskie łączyły działalność kredytową z handlową, co spowodowało, że w ciągu XIV wieku w Wenecji upadło 96 ze 103 istniejących poprzednio banków.

W średniowieczu powstały banki pobożne, prowadzone przez instytucje kościelne. Dostarczały one biednej ludności nisko oprocentowanego kredytu w wysokości od 4 % do 10%, chroniąc ją od zaciągania długów u lichwiarzy. Zakładali je franciszkanie. Najbardziej znane banki pobożne powstały w Perugii (1462) i w Neapolu (1463).



Napisz komentarz

  • Wymagane pola są oznaczane *.

Jeśli masz problem z odczytaniem kodu, kliknij obrazek z kodem, aby wygenerować nowy kod.
Kod bezbieczeństwa: